1. Algemeen

Leeswijzer

Het uitgangspunt van deze begroting is de Kadernota 2021-2024 en de hierin beschreven doelen en prestatie-indicatoren. Deze doelen zijn aangevuld met de doelstellingen uit het bestaande beleid die extra aandacht nodig hebben. Per programma is een financieel overzicht van de baten en lasten opgenomen met de daarbij horende toevoegingen aan en/of onttrekkingen uit de reserves. De vanuit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplichte indicatoren staan bij de programma's, net zoals de bijdragen aan verbonden partijen. Bij de programma's zijn extra indicatoren opgenomen om informatie te verstrekken over doelen die we willen volgen.

 

De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende elementen:

 

Hoofdstuk 1 Algemene informatie
Leeswijzer

Inleiding
Financiën in één oogopslag


Hoofdstuk 2 De programma’s

  1. Bestuurlijke Vernieuwing
  2. Zorgzame Gemeente
  3. Vitale Gemeente
  4. Leefbare Gemeente.


Hoofdstuk 3 De financiële begroting

  1. Inleiding
  2. Algemene dekkingsmiddelen
  3. Overhead
  4. Meerjarenbegroting
  5. Vennootschapsbelasting
  6. Onvoorzien
  7. Geprognotiseerde balansen
  8. Technische uitgangspunten
  9. Wat gaat het kosten?
  10. Overige ontwikkelingen

 

Hoofdstuk 4 Paragrafen

  1. Weerstandsvermogen
  2. Onderhoud kapitaalgoederen
  3. Financiering
  4. Bedrijfsvoering
  5. Verbonden partijen
  6. Grondbeleid
  7. Lokale heffingen
  8. Subsidies
  9. Toezichtinformatie
  10. Wijkgericht werken


Bijlagen

  • Meerjarig investeringsplan
  • Staat van reserves en voorzieningen
  • Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Incidentele baten en lasten
  • Financiële gegevens per taakveld


Bij zowel hoofdstuk 2 De programma’s als bij hoofdstuk 3 De financiële begroting zijn de tabellen van “Wat gaat het kosten?” opgenomen. De toelichting op de afwijkingen bij deze tabellen hebben wij opgenomen onder hoofdstuk 3 De financiële begroting en niet bij de programma’s zelf.

Inleiding

Dit jaar zijn zijn we geconfronteerd met een crisis waarvan de omvang en het effect nog steeds moeilijk te overzien zijn. Sommige effecten zijn al duidelijk:

  • Er is sprake van een forse economische krimp.
  • Er zijn bedrijven die de crisis niet overleven.
  • De werkeloosheid stijgt.

 

Maar de effecten van een mogelijke tweede golf, de snelheid van de beschikbaarheid van een vaccin, de veerkracht van de economie: dat zijn allemaal zaken die nog onduidelijk zijn. Maar die wel grote gevolgen kunnen hebben voor de financiën van het Rijk en de gemeente(n).

En er zijn niet alleen gevolgen voor de financiën maar ook voor de maatschappelijke ontwikkeling: hoe gaat het met de omvang van het aantal bijstandsgerechtigden?

Wat zijn de effecten van de crisis op de ontwikkeling van de binnenstad, haven, energietransitie, jeugdproblematiek, onderwijs, eenzaamheid onder ouderen, Veilig Thuis etc.?

 

Positieve effecten kunnen er ook zijn:

  • Wordt Den Helder een aantrekkelijker woonplaats voor mensen die meer thuis werken?
  • Kunnen we als gemeente vacatures beter invullen?
  • Krijgen we meer toeristen doordat meer mensen in eigen land op vakantie gaan?

 

Voorspelbaarheid begroting moeilijker

Dat alles maakt de voorspelbaarheid van de begroting moeilijker dan in andere jaren. Het Rijk heeft aangegeven juist nu niet te gaan bezuinigen om de crisis niet te verdiepen. De uitkomsten van de septembercirculaire, die op Prinsjesdag verschijnt, zijn dit jaar belangrijker dan in eerdere jaren. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan wordt een aanvullende begrotingswijziging gemaakt die tezamen met de begroting wordt aangeboden. Afhankelijk van het verdere verloop van de crisis en de effecten daarvan op de gemeente zal de gemeenteraad wellicht het komende jaar vaker met een wijziging van de begroting worden geconfronteerd dan alleen bij de momenten van de tussentijdse rapportages. Het college wil daarbij actief de gemeenteraad informeren en vroegtijdig betrekken bij eventuele noodzakelijke aanpassingen.

 

Sommige gemeenten hebben vanwege alle onzekerheden besloten geen kadernota uit te brengen of alleen een beleidsarme kadernota. Ons college heeft ervoor gekozen juist wel een kadernota uit te brengen. Het in de gemeenteraad van maart 2020 vastgestelde scenario van Krimp naar Groei was daarvoor een belangrijke aanleiding. We hebben een ambitie die we waar willen maken. We willen verder met de ontwikkeling van onze stad. Juist nu investeren in onze stad is ook extra belangrijk, ook voor het behoud van werkgelegenheid. Tegelijkertijd houden we rekening houden met de directe gevolgen van de coronacrisis: op voorstel van de raad is daarvoor een bedrag van € 2 miljoen beschikbaar gesteld in de vorm van het Helders steunfonds. Daarmee kunnen we maatregelen nemen die de gevolgen van de coronacrisis verzachten. En de continuïteit van voorzieningen voor instellingen en bedrijven, en uiteindelijk voor onze inwoners, beter waarborgen.

 

In de kadernota zijn keuzes gemaakt en is inzicht geboden in het financieel perspectief van de gemeente. De begroting borduurt daarop voort: er zijn aanvullende mutaties opgenomen als de ontwikkelingen die gekoppeld zijn aan de Uitkering gemeentefonds, de actualisatie van budgetten voor salarissen, materiële kosten, bijdragen Gemeenschappelijke regelingen en subsidies, etc. Ook zijn er nog een aantal aanvullende mutaties verwerkt, die veelal het karakter van een actualisering hebben. Te denken valt aan de indexering van de baten, een besparing op de bedrijfsvoeringskosten, een aanpassing van de stelpost onvoorzien etc.

 

Blijven investeren

Juist nu vinden wij het belangrijk de gekozen koers vast te houden. En te blijven investeren in de stad en haar inwoners en in te zetten op de veerkracht in de samenleving. In de kadernota zijn daarom al een aantal belangrijke keuzes gemaakt:

  • Hoewel het aantal jongeren dat gebruik maakt van Jeugdhulp niet toeneemt, zijn de kosten wel aanzienlijk toegenomen. De groep met een zware zorgvraag is in omvang toegenomen. We reserveren € 600.000 per jaar, om de daaraan verbonden kosten op te vangen.
  • De huishoudelijke hulp moet opnieuw worden aanbesteed. Dit zal naar verwachting per 1 januari 2021 tot een tariefstijging leiden. Als gevolg van het abonnementstarief zien wij ook een sterke toename in het gebruik van deze maatwerkvoorziening. Diverse maatregelen zijn binnen het programma getroffen om deze kostenstijging binnen het programma Zorgzame gemeente op te vangen. Ook hierbij geldt echter dat we vooralsnog niet kiezen voor beleidswijzigingen gericht op bezuinigen en daarom wordt er hiervoor € 400.000 extra per jaar gereserveerd.
  • De kwaliteit van de openbare ruimte willen we op niveau houden. De iepziekte maakt dat veel bomen gekapt moeten worden. Om deze bomen te kunnen blijven herplanten en invulling te geven aan de onderhoudsopgave van nieuwe woon- en werkgebieden, reserveren we structureel € 300.000.
  • We hebben besloten te investeren in maatregelen die Den Helder een (nog) fietsvriendelijkere stad maken.
  • Het onderwijs in Den Helder maken we aantrekkelijk voor ouders en leerlingen doordat in het middelbaar onderwijs kinderen een verlengde schooldag wordt geboden.

We kiezen er net als Rijk nu dus bewust voor om te blijven investeren in onze gemeente. En daarom vinden we het acceptabel dat het weerstandsvermogen op 1,0 uitkomt; zoals ook is afgesproken in het coalitieakoord. We verwachten dat de investeringen ook meehelpen bij het gezond houden van de financiële weerbaarheid van de gemeente voor de komende jaren.

 

Van Krimp naar Groei

De arbeidsmarkt van Den Helder heeft onderwijs, gezondheidszorg en openbaar bestuur als belangrijke pijlers. Onderwijsinstellingen, Koninklijke Marine en Noordwest Ziekenhuis hebben een vraag naar arbeidskrachten, die niet altijd gemakkelijk zijn te vinden en die ook weinig verandert in het licht van de coronacrisis. De komende jaren stromen door leeftijdsontslag veel werknemers uit, die vervangen moeten worden. Het programma Helders Perspectief geeft hierop perspectief.

 

Wonen

Ook de woningbehoefte in het land blijft ondanks de crisis onverminderd groot. Voor het midden- en kleinbedrijf in onze gemeente is het van belang dat het perspectief op het invullen van de ambitie blijft: een woningaanbod van kwalitatief goede woningen, een aantrekkelijk woonmilieu en voorzieningen die aansluiten bij de behoefte van werknemers die zich in Den Helder (willen) vestigen. Vanuit de Samenwerkingsagenda Den Helder - provincie Noord-Holland en het Regioakkoord De Kop Groeit zetten de Kopgemeenten samen in op goede bereikbaarheid, voldoende woningen van de gewenste kwaliteit, energietransitie en een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs. Die ambitie waarmaken vergt de inzet van middelen en menskracht. De voorstellen uit de Kadernota zijn vertaald in de begroting.

Het vraagt extra inzet van de ambtelijke organisatie om woningbouwplannen op beschikbare locaties te faciliteren en nieuwe woningbouwlocaties voor te bereiden. Tegelijkertijd is aan de implementatie van de Omgevingswet een transitieopgave verbonden om in 2021/2022 een robuust Omgevingsplan te kunnen vaststellen. Het helpen waarmaken van de ambities van het bedrijfsleven verbonden aan de offshoresector en van bedrijven werkzaam voor de Koninklijke Marine vergt veel overleg, lobby en informatie-uitwisseling met andere overheden om de benodigde ontwikkelruimte te creëren en de bereikbaarheid van Den Helder te vergroten.

 

Dienstverlening

In de dienstverlening naar de inwoners zien we twee trends die investeringen vergen.

  1. De eerste is digitalisering: het meer/beter digitaal ontsluiten van informatie en het zoveel mogelijk digitaal beantwoorden van vragen en leveren van producten. De coronacrisis versterkt deze trend.
  2. De tweede is het wijkgericht werken; de informatie halen en brengen naar de inwoners in de wijk. Het wijkgericht werken biedt zicht op wat speelt in de wijk, omdat de gemeente er zelf ook is.

 

Om dit alles waar te kunnen maken is voor de extra inzet van de organisatie zijn de voorstellen uit de Kadernota (een ruimtevrager van € 900.000 in formatie en opleidingen) vertaald in de begroting.

Financiën in één oogopslag

  • Begroting 2021