1. Algemeen

Leeswijzer

De basis van deze begroting is de Kadernota 2022-2025 en de hierin beschreven doelen en prestatieindicatoren. Deze doelen zijn aangevuld met de doelstellingen uit het bestaande beleid die extra aandacht nodig hebben. Per programma is een financieel overzicht van de baten en lasten opgenomen met de daarbij horende toevoegingen aan en/of onttrekkingen uit de reserves. De vanuit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplichte indicatoren staan bij de programma's, net als de bijdragen aan verbonden partijen. Bij de programma's zijn extra indicatoren opgenomen om informatie te verstrekken over doelen die we willen volgen.

 

In de begroting ziet u in de financiële tabellen de bedragen met een min (-) of niets ervoor staan. Wanneer er bedragen met een min (-) staan, dan betekent dit een opbrengstpost of een voordelig effect. Wanneer er niets voor staat (een positief getal dus) is er sprake van een kostenpost of een nadelig effect.

De enige uitzondering hierop is de tabel in paragraaf 3.1. Dit staat aangegeven bij de desbetreffende tabel.

 

De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende elementen:

 

Hoofdstuk 1 Algemene informatie

Leeswijzer

Inleiding

Financiën in één oogopslag

 

Hoofdstuk 2 De programma’s

1. Bestuurlijke Vernieuwing

2. Zorgzame Gemeente

3. Vitale Gemeente

4. Leefbare Gemeente.

 

Hoofdstuk 3 De financiële begroting

1. Inleiding

2. Algemene dekkingsmiddelen

3. Overhead

4. Meerjarenbegroting

5. Vennootschapsbelasting

6. Onvoorzien

7. Geprognotiseerde balansen

8. Technische uitgangspunten

9. Wat gaat het kosten?

10. Overige ontwikkelingen

 

Hoofdstuk 4 Paragrafen

1. Weerstandsvermogen

2. Onderhoud kapitaalgoederen

3. Financiering

4. Bedrijfsvoering

5. Verbonden partijen

6. Grondbeleid

7. Lokale heffingen

8. Subsidies

9. Toezichtinformatie

10. Wijkgericht werken

 

Bijlagen

  • Meerjarig investeringsplan
  • Staat van reserves en voorzieningen
  • Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Incidentele baten en lasten
  • Financiële gegevens per taakveld

Bij zowel hoofdstuk 2 De programma’s als bij hoofdstuk 3 De financiële begroting zijn de tabellen van “Wat gaat het kosten?” opgenomen. De toelichting op de afwijkingen bij deze tabellen is opgenomen onder hoofdstuk 3 De financiële begroting en niet bij de programma’s zelf.

Inleiding

Voor u ligt de Begroting 2022-2025 van de gemeente Den Helder. Dit is de laatste begroting van dit college en zoals we in de Kadernota 2022-2025 ook schreven: deze verschijnt in een moeilijke periode voor veel van onze inwoners, instellingen en bedrijven door de coronacrisis. Ook de gemeente zelf heeft er last van. Gelukkig lijken de ontwikkelingen op dit moment de goede kant op te gaan en hopen we dat de positieve ontwikkelingen waar we mee bezig waren met extra energie voortgezet kunnen worden. En we daarmee kunnen helpen aan nieuw perspectief voor inwoners en bedrijven.

 

Deze raadsperiode heeft het college ingezet op de ontwikkeling van onze gemeente in brede zin, waarbij de ambitie ‘Van krimp naar groei’ woorden heeft gegeven aan het groeiende zelfvertrouwen van onze gemeente en richting aan onze ambities. En we mogen vaststellen: Den Helder staat weer op de kaart! Het aantal inwoners neemt toe, er worden nieuwe woningen opgeleverd waar in toenemende mate inwoners van buiten de stad op af komen, het stadscentrum heeft nieuw elan gekregen, de verbinding met Willemsoord is duidelijker, de keuze voor huisvesting van de gemeente is gemaakt, de havenontwikkeling samen met de Marine begint vorm te krijgen en wordt ook door de Provincie én het Rijk ervaren en gesteund door een Regiodeal.

 

Er is een goed aanbod van culturele en sportieve voorzieningen, er is geld om Julianadorp nog aantrekkelijker te maken, de zorg is ondanks de kostenontwikkeling op peil gebleven, zodat al onze inwoners kunnen meedoen. Daarbij zijn grote bezuinigingen niet nodig geweest en is ook nu meerjarig geld beschikbaar. Deze laatste begroting is vooral gericht op uitvoering van plannen en minder op nieuwe plannen. Concreet hebben we het dan onder andere over de uitvoering van woningbouwplannen, uitvoering van integrale, wijkgerichte aanpak van de zorg, uitwerken plannen voor de haven, aanpak openbare ruimte per wijk, uitvoering armoedebeleid inclusief schuldenaanpak, toeleiding naar werk voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, een gastvrij en mooier centrum mogelijk maken et cetera.

 

Deze laatste begroting van het huidige college is de uitwerking van de Kadernota 2022-2025 is weer voorbereid met de raad. Hierbij zijn raads- en commissieleden meegenomen in actuele ontwikkelingen en zijn vragen beantwoord en aandachtspunten opgehaald.

 

Corona

Tijdens de informatieavond van 17 februari 2021 zijn de effecten van de coronacrisis in een presentatie toegelicht. Er zijn diverse landelijke steunmaatregelen. Tegelijkertijd zien we dat vanaf juni 2020 het aantal aanvragen voor (aanvullende) bijstand ten opzichte van het jaar ervoor is toegenomen. De crisisorganisatie, de noodverordening en de implementatie van de Covid-wet vergen extra inzet. Met het Helders steunfonds ondersteunt de gemeente organisaties en bedrijven. De verwachting is dat door de vaccinaties de Covid-maatregelen kunnen worden afgebouwd. De structurele effecten van de Covid-crisis voor de jaren 2022 en verder zijn nog niet te voorzien. Wanneer bedrijven en organisaties zich niet weten te herstellen, kan dit ook consequenties hebben voor de gemeentelijke begroting.

 

Ontwikkeling kosten en vraag Jeugdzorg, Wmo en Participatie

Uit de rapportages in 2020 en eerste kwartaal 2021 komt naar voren dat er extra middelen nodig zijn voor de Jeugdzorg en de Wmo. Dit hangt deels samen met een incidentele hogere vraag naar zorg als gevolg van de corona en deels wordt dit veroorzaakt door een toegenomen vraag naar intensievere (duurdere) zorg, met name bij de jeugdzorg. De hogere kosten hebben deels ook te maken met prijsstijgingen. Deze ontwikkeling speelt al langer en geldt voor vrijwel alle gemeenten. Voor Participatie geldt dat de ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden, dat nu nog redelijk stabiel is, kan worden beïnvloed wanneer de steunmaatregelen van het Rijk voor bedrijven worden afgebouwd.

Het verwachte tekort op jeugdzorg is verder toegenomen t.o.v. het eerdere beeld dat in de kadernota is gepresenteerd. De verklaring hiervoor zijn de volgende ontwikkelingen:

  • we hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in minder uithuisplaatsingen en minder jongeren in de gesloten Jeugdzorg. Die inhoudelijke investering heeft opgeleverd dat meer jongeren langer in de thuissituatie blijven. De ondersteuning in de thuissituatie vraagt echter om intensievere vormen van bijvoorbeeld ambulante hulpverlening of behandeling. Deze vormen van Jeugdhulp zijn duurder dan de reguliere ambulante begeleiding.
  • De invloed van Corona vertaalt zich naar meer aanmeldingen bij Veilig Thuis en sinds het eerste kwartaal van 2021 ook bij team Jeugd van de gemeente Den Helder. Lang niet alle aanmeldingen leiden tot jeugdzorg, maar in sommige gevallen is dit wel aan de orde. Hierbij is te denken aan hoog opgelopen spanningen en/of mentale klachten door langdurig thuis zijn. 
  • In tegenstelling tot de drie voorgaande jaren zien we dan ook dat de instroom groter is dan de uitstroom.
  • De uitstroom 18-/18+ stagneert in enkele (de meest complexe en dure) gevallen omdat het woningaanbod (inclusief ondersteuning) niet toereikend is. 
  • De tarieven van zorgaanbieders zijn gestegen. 
  • Het lukt ons onvoldoende om samen met de zorgaanbieders tot een lokale maatwerkaanpak te komen waarmee we specifieke problemen doelgericht aanpakken.”

 

Intern zijn we bezig met een plan met daarin concrete maatregelen die we kunnen nemen om de kosten beter te kunnen beheersen. Hierbij kijken we ook naar welke aanpak effectief is. Te denken valt bijvoorbeeld aan integrale aanpak wijkgericht werken en maatwerkaanpak top 80. Verder gaan we ook na welke maatregelen het rijk gaat nemen, naar aanleiding van afspraken tussen rijk en VNG. Bij de ontwikkelingen van de kosten in de begroting gaan we uit van gelden die we van het rijk krijgen, daarbij lopen we het risico dat budgetten niet toereikend zijn.

 

Ontwikkelingen Port of Den Helder (PoDH)

De gemeente draagt sinds 2020 structureel bij aan het meerjarig onderhoudsplan van PoDH. Grote onderhoudswerken die in voorbereiding zijn, zijn die van de Zeedoksluis, Nieuwe Werk en Van Kinsbergenbrug. Eventuele ontwikkelingen in de aanbestedingen of onderhoudsstaat leiden tot een beroep op de gemeente om gereserveerde middelen eerder beschikbaar te stellen. De lage olieprijzen in 2020 en Covid-19 zorgen voor tegenvallende resultaten van olie- en gasbedrijven. Voor PoDH betekent het minder inkomsten omdat de faciliteiten van de haven minder worden benut. PoDH verwacht daardoor een nadelig resultaat. In de begroting van PoDH wordt rekening gehouden met jaarlijkse inkomsten uit grondverkopen. Deze resultaten vallen waarschijnlijk ook lager uit dan geprognotiseerd.

 

Invoeringskosten Omgevingswet

Landelijk wordt onderzoek gedaan naar de verwachte invoeringskosten en de verwachte structurele kosten en baten van de Omgevingswet. Veel gemeenten vrezen dat de invoering niet budgetneutraal kan plaatsvinden. Ook voor onze gemeente is op dit moment het effect nog niet precies in te schatten. Uit een in februari 2021 opgeleverde impactanalyse naar de gevolgen van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor de Bouw (Wkb) blijkt dat vanaf 2022 zo’n 10% van de huidige werkzaamheden rondom de activiteit bouwen niet meer gedekt mogen worden vanuit de leges. De impactanalyse geeft echter ook aanleiding om leges nauwkeuriger toe te rekenen aan de uitgevoerde werkzaamheden, waardoor de financiële gevolgen op de korte termijn (2022) beperkt zijn. De financiële gevolgen op de lange(re) termijn zijn sterk afhankelijk van de beleidskeuzes in de komende jaren en zullen bij deze beleidskeuzes inzichtelijk worden gemaakt.

 

Regionale projecten

De regiogemeenten van De Kop van Noord-Holland werken met de provincie Noord-Holland aan een samenwerkingsagenda voor de periode na het programma De Kop Werkt! dat eind 2021 afloopt. De agenda met de speerpunten van regionale samenwerking zullen projecten opleveren die gezamenlijke investeringen vergen. Te denken valt daarbij aan investeringen op het gebied van Energie en Duurzaamheid, maar ook in Bereikbaarheid en het Maritiem Cluster.

 

Ontwikkeling Dijkzone

Helder Vastgoed bv, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en de gemeente Den Helder hebben een intentieovereenkomst getekend waarmee een eerste stap is gezet in de ontwikkeling van de Dijkzone in het gebied ter hoogte van de Postbrug. De SeaSaw wordt in deze ontwikkeling ingepast. In opdracht van Helder Vastgoed BV en de gemeente doet Zeestad de procesbegeleiding. Het schetsontwerp van het stedenbouwkundig plan is in de raadsinformatieavond stedelijke vernieuwing op 27 mei 2021 gepresenteerd aan de raad. Uitgangspunt in de planning is dat planvorming en voorbereiding zullen leiden tot de bouw van de eerste woningen medio 2026. Voor de voorbereiding van het stedenbouwkundig plan zijn in 2021 aanvullende middelen nodig. Voorafgaand aan elke volgende planfase worden de kosten in beeld gebracht en voorgelegd voor besluitvorming.

 

Renovatie TESO-haven

Rijkwaterstaat is voornemens om in 2022 de drijvende fuik, damwanden, bruggen en heftorens en elektrische en mechanische installatie van de veerinrichting te vervangen. In 2021 vindt voorbereidend onderzoek plaats naar de technische oplossingen. Parallel daaraan vindt het gesprek plaats met de stakeholders, waaronder de TESO en de gemeente Den Helder. De scope voor de realisatie wordt bepaald op basis van deze gesprekken. En ook op basis van de resultaten van het onderzoek hoe tijdens de werkzaamheden de vaarverbinding toch onderhouden kan worden. In dit proces zoeken Koninklijke Marine, provincie Noord-Holland en de gemeente nadrukkelijk naar mogelijkheden om de scope te verbreden en te verbinden met kansen die uit het Lange Termijnperspectief voor de haven naar voren zullen komen, inclusief een betere ontsluiting van de haven. De raadscommissie van 15 november 2021 is in de bestuurlijke termijnkalender opgenomen om u over de ontwikkeling van het maritiem cluster te informeren. Zijn er eerdere resultaten uit gesprek of onderzoek, dan informeren wij u uiteraard daarover.

 

Duurzame bereikbaarheid

Goede ov-verbindingen, verkeersveiligheid en fietsroutes zijn doelen waar we vanuit het programma Vitale gemeente aan werken.

Met raadsinformatiebrief 2021-004591 hebben we u recent geïnformeerd over het onderzoek naar de verkeersveiligheid N9, N99 en N250. De stand van zaken met betrekking tot het bevorderen van duurzaam vervoer is in de raadscommissie van 2 juni 2021 worden toegelicht. Bij de vaststelling van de Fietsvisie is in een motie gevraagd om de kosten in beeld te brengen voor het regelen van eenduidige voorrang voor fietsers op rotondes en het oplossen van knelpunten. In maart 2021 bent u nader geïnformeerd over de stand van zaken van het Uitvoeringsplan en de financiële consequenties verbonden aan de uitvoering van de moties.

 

Klimaatadaptatie

De strategie van klimaatadaptatie kent een aanpak langs diverse lijnen. Eén daarvan is de strategie van het gebruiken van neerslag om extra zoetwater voorraden in de bodem van stedelijke gebieden, maar ook in oppervlaktewater te creëren. Een strategie die ook verzilting tegengaat. In de regionale raadscommissie van 3 juni 2021 stond de strategie Klimaatadaptatie Noordkop 2022-2026 op de agenda staan. Er is hierin een relatie met de regionale samenwerkingsagenda zoals hiervoor genoemd. De strategie zal uitwerking moeten krijgen in een uitvoeringsplan. De kosten hiervan zijn nog niet inzichtelijk.

 

Data-informatie

Er is veel vraag naar data per wijk/buurt. Wij verwijzen u hiervoor naar de website denhelder.incijfers.nl. Ook organiseren we een informatieavond waarin u meegenomen wordt in de trends in de data, passend in de thema’s van Helders Perspectief.

Financiën in één oogopslag